سینمای دفاع مقدس ، ضرورت احیای ساختار مضمونی و تکنیکی

فیلم دفاع مقدس با بهره گیری از مضامین متن و حاشیه جنگ تحمیلی از اوایل دهه 60 به عنوان تنها گونه ایرانی (ژانر) در ویترین سینمای ایران جای گرفت و تا اواسط دهه 70 از گونه های پرمخاطب به شمار می رفت.
سینمای دفاع مقدس به عقیده بسیاری از صاحب نظران، خوب پاگرفت، اما نتوانست به دلیل برخی نا همراهی ها همگام با تغییرات جامعه و تغییر نسل ها و بنا به تاکید بزرگان به زوایای مختلف جنگ و آدم های درگیر در این رویداد عظیم بپردازد و از این رو ، این سینما دچار نوعی ایستایی و رخوت و گرفتار مخاطب گریزی مضاعف در مقایسه با سایر گونه های سینمایی شد.
هرچند، آفت مخاطب گریزی صرفا گریبان این گونه (ژانر) را نگرفت و در دوره ای تبدیل به اپیدمی در سینمای ایران شد، اما سینمای دفاع مقدس به دلیل گستردگی مضمونی و موضوعی و هزینه گزاف در تولید به همراه مرزبندی های فرضی و محدود سازی مضمونی از سوی برخی دست اندرکاران حامی و افراد غیرمسئول اما موثر، نتوانست در مقابل این معضل، کمر راست کند.
به اعتقاد کارشناسان، سینمای دفاع مقدس با دچار شدن به تنگ نظری در انتخاب موضوع و محدود سازی در پرداخت به زوایای مختلف جنگ و غفلت از ارتقای تکنیکی و عدم رهایی از تجهیزات و ادوات و اصرار بر پرداخت مستقیم به مقوله جنگ از سویی و بی توجهی دست اندرکاران در این حوزه، نتوانست آنگونه که شایسته این سینماست به ترسیم واقعیت های دوران دفاع برای آگاهی بخشی به نسل امروز بپردازد.

سینمای دفاع مقدس به دلیل ویژگی های یادشده و گستردگی مضمونی می تواند ناقل امینی برای وقایع آن دوران افتخار آمیز و حماسه سازان ایام دفاع از سویی و افشا کننده ماهیت برپا کنندگان جنگ تحمیلی بر مردم ایران باشد.
همانگونه که رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در دیدار با کارگردانان سینما تاکید فرمودند، پرداخت به زوایای مختلف جنگ و افشای ماهیت بانیان این رویداد وظیفه ای است که باید در سینما به آن پرداخته شود.
بنابراین، سینمای جنگ، صرفا با تصویر سازی از درگیری مستقیم با دشمن در جبهه های نبرد تعبیر نمی شود و واکاوی لایه های مختلف این رویداد، آدم های درگیر در آن و تاثیرات این پدیده در جامعه در قالب های مختلف از دیگر کارکردهای این گونه (ژانر) به شمار می رود.
سینمای دفاع مقدس به عقیده بسیاری از سینماگران، نیازمند آسیب شناسی جدی، خود باوری، گسترش دامنه موضوعی از بعد نوشتاری (فیلمنامه)، آزادی عمل برای تولید و خروج از پیله تنگ نظری و سوتفاهم های فرضی افراد غیرمسئول و زمینه سازی برای حضور فیلمسازان خلاق و امید آفرینی برای کارگردانان با تجربه و صاحب سبک این عرصه است.
دراین میان مسوولان فرهنگی نیز براین اعتقادند که واقعیت های دوران دفاع مقدس و جبهه های جنگ در سینما منعکس نشده است .
بطوریکه " مهدی کوچک زاده " عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی ضمن تاکید براین اعتقاد می گوید : اکثر فیلم ها و سریال هایی که تاکنون با محوریت دفاع مقدس ساخته شده، انعکاس واقعی جریانات آن دوران که در جبهه ها شاهد آن بودیم ، نبوده است.
کوچک زاده با اشاره به برخی آثار عرصه دفاع مقدس در سینما و تلویزیون، یادآورمی شود: در این قبیل آثار بیشتر جنبه درگیری، خونریزی و سلاح در جنگ برجسته می شود و این در حالی است که در جبهه ها ، تاثیر روحیه از خودگذشتگی و عشق موج می زد .
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی تصریح می کند: در اکثر فیلم های ساخته شده این عشق را در سطح نازل نشان می دهند و این نشانگر این است که "بسیاری" از فیلمسازانی که در این زمینه مشغولند، با دوران دفاع مقدس و جنگ آشنایی ندارند.

کوچک زاده در عین حال با اشاره به خلق صحنه های زیبای مرتبط با دوران دفاع مقدس در برخی آثار سینمایی، براین باور است که پرداخت به واقعیات دوران دفاع مقدس ، این سینما را عمیق و جذاب خواهد کرد.
"محمد علی باشه آهنگر" از کارگردانان سینما نیز می گوید: متاسفانه فقط حمایت از آثار ارزشمند و فرهنگی در سخن انجام می شود و بیشترین توجه در سینما به فیلم های سطحی است .
کارگردان فیلم "فرزند خاک" ، می گوید : جای پرسش دارد که نهادهایی که دارای امکانات وسیعی برای نمایش فیلم هستند، چرا برای نمایش فیلم های سینمای دفاع مقدس نظیر فرزند خاک مساعدت نمی کنند.
فیلم تحسین شده فرزند خاک با مضمون دفاع مقدس، روایت "زنی "است که برای برگرداندن پیکر شوهر شهیدش راهی جبهه های جنگ تحمیلی می شود .
باشه آهنگر با انتقاد از نحوه برخورد با سینمای دفاع مقدس، ادامه می دهد : صرفا با برپایی چند جشنواره موضوعی کم اهمیت در عرصه فیلم کوتاه به این سینما پرداخته می شود.
این کارگردان همچنین تصریح کرد: همواره برای آسیب شناسی حوزه سینمای دفاع مقدس از فیلمسازان نظر خواهی می شود و این در حالی است برای جویا شدن حال این سینما باید از دست اندرکاران آن نظیر انجمن سینمای دفاع مقدس و نهادهای شهری همچون شهرداری که در امر تبلیغ متولی هستند، سراغ گرفت.
باشه آهنگر همچنین از نحوه تبلیغ فیلم های ارزشی و بی توجهی نهادهای مسئول همچون شهرداری و تلویزیون، به این مقوله انتقاد کرد.
او می افزاید:این گونه رفتارها نشانگر این است که متاسفانه حمایت از آثار ارزشی فقط در حد حرف می باشد و در عمل این دست فیلم ها دیده نمی شود.
" مسعود ده نمکی" دیگر کارگردان سینما ، نیز معتقد است که آسیب شناسی سینمای دفاع مقدس از منظر مضمونی و ساختاری یک ضرورت و اقدامی اساسی است .
وی، می گوید: سینمای دفاع مقدس باید از منظر نرم و سخت افزاری مورد مطالعه و آسیب شناسی جدی و به دور از هر گونه غرض ورزی و شخصی نگری ، قرار گیرد.
کارگردان فیلم "اخراجی ها"،یادآورمی شود: ریزش مخاطب تولیدات سینمایی و تلویزیونی نشانگر توجه به این امر(آسیب شناسی) است. تولید انبوه فیلم، سریال و فیلم تلویزیونی دلیلی بر توجه به مقوله دقاع مقدس نیست.
ده نمکی با اشاره به تولیدات جنگی سینمای جهان، می افزاید : بیش از نیم قرن است که جنگ جهانی تمام شده اما همچنان فیلم هایی که با محوریت این رویداد ساخته می شود، پر مخاطب و درآمد زاست، چرا این اتفاق برای آثار سینمای جنگی ما بوجود نیامد؟
این کارگردان، نبود نوآوری و دستمایه قرار دادن یک نوع غفلت در پرداخت صحیح به دوران دفاع مقدس از سویی و غلو در روایت این رویداد تاثیر گذار را از سوی دیگر در ناکامی سینمای دفاع مقدس موثر دانست.
او تصریح می کند که "عده ای با امکانات سینمای دفاع مقدس و با غفلت از اصل این جریان، فیلم ضد جنگ می سازند که مضمونی فارغ از این نوع سینما را به مخاطب القا می کند."
ده نمکی در ادامه می گوید : سینمای دفاع مقدس در بعد نرم افزاری نیز به دلیل نبود جایگاه پژوهش و فیلمنامه با مشکلات فراوانی روبه رو است به نحوی که این خلا، موجب غلو در ترسیم نشانه های جنگ در آثار این بخش شده است.
این فیلمساز با اشاره به مشکلات سخت افزاری سینمای دفاع مقدس، همچنین می گوید: سینمای جنگی دنیا با بهره گیری از آخرین امکانات رایانه ای و جلوه های ویژه مخاطب را محذوب خود کرده اند و این در حالی است که سینمای ما از این امر بی بهره است .
ده نمکی در عین حال ، سطح انتظار فیلمسازان از انجمن سینمای دفاع مقدس به عنوان متولی این بخش را زیاد دانسته و می افزاید: این نهاد خود نیز برای در اختیار گرفتن امکانات و تجهیزات در مضیقه است.
به گفته وی، بسیاری از آثار در این بخش با "لابی " شخصی ساخته می شود و بر خلاف گذشته نهادهای حمایت کننده، حمایت لازم برای تولید فیلم جنگی را انجام نمی دهند.
ده نمکی ، ساخت فیلم جنگی را با مجموع شرایط یادشده دشوار و پرداخت اصولی و اساسی برای برطرف کردن مشکلات این گونه سنیمایی را خواستار شد.
/ 6 نظر / 22 بازدید
ایلیا

سلام آقاحسن خان معظمی خوشحال میشم وبلاگم و لینک کنی[نیشخند]

داوود کنشلو

به روزم داش حسن[شیطان]

افشین

[گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل] شير زنان و دلير مردان ايران - همرزمان ... جهت قدرشناسي از خانواده شهدا و جانبازان دوستان تلاش کنيد به ديگران که به اينترنت دسترسي ندارند هم اطلاع دهيد تا همه با هم در اين مراسم شرکت کنيم - همبستگي ما شکست دشمنان از جمله اعراب حوزه خليج پارس و دشمنان دوست نما در ايران است با دوستان و آشنايان خود براي ايران و آزادي يک ساعت وقت بگذاريم و کلمه ما هستيم را به گوش دشمنان اين آب و خاک برسانيم ...... جمعه اول آذر ساعت ۲ پس از نيم روز قطعه ۵۰ بهشت زهرا آرامگاه جانباختگان راه وطن - قطعه شهدا - گرد هم خواهيم آمد تا يادشان را گرامي بداريم و از جانبازان جنگ ايران با اعراب حمايت کنيم ..... وعده ديدار ما در تهران بهشت زهرا قطعه ۵۰ --- -- ما هستيم در اهواز قطعه شهدا -------- -- ما هستيم در شيراز قطعه شهيدان --------- --- ما هستيم در قم قطعه شهدا ------------ --- ما هستيم در آبادان قطعه شهداي سينما رکس [گ

افشین

[گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل] شير زنان و دلير مردان ايران - همرزمان ... جهت قدرشناسي از خانواده شهدا و جانبازان دوستان تلاش کنيد به ديگران که به اينترنت دسترسي ندارند هم اطلاع دهيد تا همه با هم در اين مراسم شرکت کنيم - همبستگي ما شکست دشمنان از جمله اعراب حوزه خليج پارس و دشمنان دوست نما در ايران است با دوستان و آشنايان خود براي ايران و آزادي يک ساعت وقت بگذاريم و کلمه ما هستيم را به گوش دشمنان اين آب و خاک برسانيم ...... جمعه اول آذر ساعت ۲ پس از نيم روز قطعه ۵۰ بهشت زهرا آرامگاه جانباختگان راه وطن - قطعه شهدا - گرد هم خواهيم آمد تا يادشان را گرامي بداريم و از جانبازان جنگ ايران با اعراب حمايت کنيم ..... وعده ديدار ما در تهران بهشت زهرا قطعه ۵۰ --- -- ما هستيم در اهواز قطعه شهدا -------- -- ما هستيم در شيراز قطعه شهيدان --------- --- ما هستيم در قم قطعه شهدا ------------ --- ما هستيم